Dokumentarni film „Planina“ (međunarodni naslov „To Hold a Mountain“) reditelja Biljane Tutorov i Petra Glomazića imaće svetsku premijeru 26. januara 2026. godine na Sandens Film Festivalu, u prestižnoj selekciji World Cinema Documentary Competition. Ovaj program namenjen je ostvarenjima koja pomeraju granice savremenog dokumentarnog filma, a projekat je razvijan uz podršku Filmskog centra Srbije. Glavna producentkinja je Biljana Tutorov i producentska kuća Wake Up Films iz Novog Sada.
Film donosi priču o majci i ćerki koje, na udaljenim visovima Sinjajevine, brane svoju planinu i nomadsku stočarsku tradiciju od formiranja vojnog poligona NATO-a. Njihov odnos oblikuju snažne emocije, međusobna zavisnost i teške uspomene koje nose. Gara, majka šestoro dece i predvodnica lokalne zajednice, zajedno sa trinaestogodišnjom Nadom, vodi borbu na dva fronta – borbu za prirodu i borbu sa duboko ukorenjenim patrijarhalnim obrascima i nasiljem.
Priča je snimana tokom sedam godina, od 2018. do 2025, u srcu Sinjajevine, na katunu Okrugljak i širem području planine, dok se na terenu paralelno odvijala stvarna borba zajednica protiv militarizacije. Prva međunarodna vojna vežba održana 2019. godine pokrenula je proteste stanovnika koji su generacijama živeli od planine, bez ikakvih konsultacija sa državnim institucijama.
Povodom premijere na Sandensu autori ističu da im je izuzetno važno što film dobija globalnu vidljivost. Napominju da je projekat izrastao iz njihove lične uključenosti u temu, iz aktivizma koji je dao etički okvir filmu, kao i iz želje da se otvore razgovori o militarizaciji, ekologiji i pravima žena, kroz dramu Garenog i Nadinog života.
Autorsku ekipu čine Biljana Tutorov i Petar Glomazić kao scenaristi i reditelji, direktorka fotografije Eva Kraljević, montažer Georges Cragg, autor muzike Draško Adžić i dizajner zvuka Julij Zornik, dok je kolor korekciju radio Emil Svetlik. Pored Biljane Tutorov kao glavne producentkinje, na filmu su radili i izvršne producentkinje Megan Gelstein i Bianca Oana, kao i producenti Petar Glomazić, Quentin Laurent i Rok Biček. Koproducentkinja je Dijana Cetina Mlađenović, a pridruženi producent Veliša Popović. Protagonistkinje filma su Mileva Gara Jovanović i Nada Stanišić.
Biljana Tutorov opisuje film kao egzistencijalističku bajku ili feminističku vestern operu. Naglašava da su je inspirisale snažne ženske protagonistkinje koje žive u dubokoj simbiozi s prirodom i čiji svakodnevni ciklusi postaju dramaturgija filma. Tokom sedam snimajućih sezona, ekipa je pratila njihov život gotovo 230 dana, stvarajući intiman portret žene koja se bori i za planinu i za svoje dostojanstvo.
Petar Glomazić, koji je odrastao u urbanoj sredini, kaže da ga je privukla želja da publici približi gotovo mitski svet crnogorskih planina, svet u kojem se priroda i čovek još uvek dopunjuju, a osnovne ljudske vrednosti jasno vide. Gara i Nada pojavile su se pred kamerom kao likovi antičke drame – snažne, postojane i tragične u isto vreme.
Film je realizovan uz podršku brojnih institucija i fondova iz Srbije, Crne Gore, Francuske, Slovenije, Hrvatske i Belgije, kao i međunarodnih organizacija posvećenih razvoju dokumentarnog filma. Podršku su pružili Filmski centar Srbije, Filmski centar Crne Gore, CNC France – Cinéma du Monde, Slovenački filmski centar, Hrvatski audiovizualni centar, PACA fond Južne Francuske, RTV Slovenija, belgijski Tax Shelter program, InMaat fondacija, Doc Society Climate Story fond, Uniqua See Future fondacija, Catapult Film Fund, Chicken & Egg Films, Diane Weyermann Fellowship, IDA Enterprise Grant, Savet Evrope i EURIMAGES.
Predstojeće izdanje Sandens film festivala održava se od 22. januara do 1. februara 2026. i ostaje centralna platforma za autorske, nezavisne i dokumentarne filmove koje kasnije otkriva svetska publika. Mnogi današnji vodeći reditelji, poput Kventina Tarantina, Pola Tomasa Andersona i Darrena Aronofskog, upravo su na Sandensu napravili prve velike korake.
